Er zijn meer mensen als Maurice de Hond nodig
Rosanne Hertzberger
3 juli 2020 om 18:14
Leestijd 2 minuten

Afgelopen week ging Maurice de Hond bij Op1 in debat met hoogleraar infectiepreventie Andreas Voss over een technisch maar cruciaal detail in de manier waarop we elkaar met corona besmetten. Vooral met grote druppels of vooral met kleine druppels, dat was de vraag.

Het antwoord daarop is de grondslag waar we onze samenleving nu op inrichten. Hele sectoren staan of vallen met deze vraag. Grote druppels betekent: anderhalve meter afstand houden is genoeg om de grotere vieze spreek-, lach-, zing-, nies- en hoestdruppels te ontwijken. Maar stel dat het gros van de besmettingen via kleine druppels plaatsvindt, dan is die anderhalve meter van ondergeschikt belang, zeker in de buitenlucht, en kun je veel bereiken met goede ventilatie.

Kortom, de toekomst van ons land hangt af van het antwoord op die vraag. Of we weer samen kunnen sporten en naar het voetbal. Of we kunnen musiceren en dansen en zingen en toneelspelen en bidden en eten en drinken. Of beurzen, congrescentra en collegezalen weer open kunnen wanneer er goed op ventilatie wordt gelet.

Het probleem is dat die cruciale vraag door wetenschappers niet eenduidig wordt beantwoord. Dat kwam ook naar voren in het debat. Andreas Voss gaf uitgebreid de onzekerheden aan, nuanceerde, zwakte af. Daartegenover zat de geestdriftige en dominante Maurice de Hond die een betoog hield over de grote rol van die kleine druppels.

Recensenten en journalisten buitelden over elkaar heen met kritiek. Tientallen redenen werden aangedragen waarom Maurice de Hond niet had mogen deelnemen aan de druppeldiscussie. Die redenen hadden één ding gemeen: ze gingen over van alles behalve over de inhoud. Wetenschappelijke discussies moesten op wetenschappelijke wijze door wetenschappers gevoerd worden. Dus niet in talkshows publiekelijk de onzekerheid communiceren, maar in de gebruikelijke wetenschappelijke achterafzaaltjes, in hermetische onleesbare stukken in wetenschappelijke literatuur of op afgesloten webinars.

Het waren met name wetenschapsjournalisten en -communicatiedeskundigen die Maurice de Hond afserveerden. Hij had te weinig diploma’s en te weinig achtergrond in de microbiologie. Volkskrant-wetenschapsjournalist Maarten Keulemans noemde hem een zolderkamergeleerde. Hoogleraar wetenschapscommunicatie Michel van Baal had het over een anti-wetenschapper. Juist zij blijken de hoeders van de heilige wetenschap en zijn voortdurend bezig het kaf van het koren te scheiden: feiten van fictie, wetenschap van opinie, geloofwaardig van ongeloofwaardig. Mensen die zomaar iets durven in te brengen tegen wetenschappelijke instituten zoals het RIVM moeten zo snel mogelijk in hetzelfde vakje worden geparkeerd als de antivaxers, de klimaatsceptici, de creationisten en de 5G-mastpyromanen.

Toch zie ik wel wat verschillen met de aantoonbare nonsens van klimaatsceptici en antivaxers, als je die naast de de aerosolen-believers zet. Argumenten van klimaatsceptici en antivaxers zijn niet heel moeilijk onderuit te schoffelen. Dat is niet het geval met de druppelkwestie. Daar is daadwerkelijk wetenschappelijke onzekerheid over waar onmetelijke consequenties mee gemoeid zijn. Dat is te belangrijk om aan wetenschappers over te laten.

PRAAT MEE MET NRC

Onderaan dit artikel kunnen abonnees reageren. Hier leest u meer over reageren op NRC.nl .
‘Dan zou mijn buurman ook mee mogen doen”, zag ik iemand twitteren over de bijdrage van Maurice de Hond. En ik dacht: als jouw buurman een steekhoudende bijdrage heeft, dan moet hij dat vooral doen. Juist in deze tijd van big data en open access zou de wetenschap alle inhoudelijke bijdragen moeten uitnodigen, ongeacht achtergrond of diploma’s. Een goed afgestelde bullshit-detector filtert de grootste waanzin er gemakkelijk uit. De rest moet je omarmen, ook al komt het van de buurman.

Gelukkig denken een heleboel wetenschappers, inclusief microbiologen als Andreas Voss, hier ook zo over. Zij durven wel in gesprek te gaan. Ik vond het een van de spannendste en belangrijkste onderwerpen aan talkshowtafels die ik de afgelopen tijd zag.

We hebben meer mensen als Maurice de Hond nodig. Meer mensen die wetenschappers kritisch volgen, hun werk nauwkeurig bestuderen en gepubliceerde resultaten tegen het licht houden. Dat is alleen maar winst. Robuuste wetenschappelijke bevindingen blijven overeind.
— Lees op www.nrc.nl/nieuws/2020/07/03/er-zijn-meer-mensen-als-maurice-de-hond-nodig-a4004932