Kijken naar de ondergang van de mensenwereld

8 aug 2019,

Vandaag kwam het uitgelekte rapport over landgebruik van de IPCC eindelijk naar buiten. De kernboodschap van het comité van klimaatdeskundigen van de Verenigde Naties kun je eenvoudig in je hoofd prenten.

Mensen kappen de bossen. Daar zijn ze vooral vee- in plaats van mensenvoer op gaan verbouwen. Met de akkers gaan ze niet zorgvuldig om zodat de bodems zandwoestijnen worden. Groei stokt, meer kap is nodig en zo komt de natuurlijke vastlegging van CO2 in bomen, gewassen en de bodem uiteindelijk helemaal tot stilstand. Een kaalgekapt Paaseiland blijft over.

Dat is een kapitale fout, die klimaatopwarming door de verbranding van fossiele brandstoffen in een hogere versnelling zet. CO2 blijft in de atmosfeer hangen en kan geen plant, struik of boom meer worden.

Wie jonger is dan 50 krijgt ermee te maken
In bodem, bomen en gewas (én de oceanen) is – heel vereenvoudigend gezegd – 99% van de wereldvoorrraad CO2 vastgelegd; komt er meer in de atmosfeer dan verdwijnen de voor mensen gunstige klimaatomstandigheden op aarde. Toch gaan ze nog steeds mee door met kap en slecht landgebruik, terwijl ze onvermijdelijk zullen ontdekken dat ze in een extra opwarmend klimaat ook nog eens zonder eten komen te zitten. Wie jonger is dan 50 krijgt ermee te maken, voorspelt het IPCC.

Biologisch vlees is al helemaal uit den boze
Wat moet er gebeuren? De bekende riedel: (veel) minder vlees, meer plantaardig eten, geen voedsel meer verspillen (naar schatting 30% gaat wereldwijd verloren) en kleinere arealen voor de landbouw. Liefst zo klein en dus zo efficiënt mogelijk, ook al lezen hele volksstammen in het rapport vermoedelijk een pleidooi voor biologische landbouw. Nee dus, want die vergt meer land; biologisch vlees is al helemaal uit den boze.

Word lid
Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.

AANMELDEN

Alles wat riekt naar meer landgebruik, minder natuur en meer bodems waar niets meer op wil groeien, is minstens zo schadelijk als een hoog niveau aan CO2 uitstoot uit industrie, mobiliteit en steden, zegt het VN-klimaatpanel met zoveel woorden. Het maakt immers de natuurlijke opslag van CO2 via de carbon cycle kapot. Als de CO2 die in gewas, bomen en de bodem is opgeslagen vrij in de atmosfeer blijft hangen, zijn de rapen pas goed gaar. Kijk maar naar het onderstaande filmpje.

Hans-Otto Pörtner, een van de trekkers van de IPCC Working Group die het rapport heeft geschreven, zegt op Nature dat hij niet wil voorschrijven hoe mensen moeten eten. Wel vindt hij het verstandig als ze door vleesminderen of stoppen met vlees hun landgebruik drastisch zouden reduceren. Het land dat daardoor vrijkomt kan volgens de IPCC voorzien in de biobrandstoffen waar we in Nederland inmiddels zo tegen zijn: het opstoken van biomassa in kolencentrales. Volgens het IPCC is dat haalbaar en eindigen we in onze energievretende wereld toch niet met een kaalgekapt Paaseiland.

Maar dan moet er wel snel wat gebeuren want we zijn eigenlijk al te laat. Dat zei de IPCC in een aantal eerdere rapporten ook al. En toch moet het op vrijwillige basis, terwijl nagenoeg alle VN landen de conclusies onderschrijven.

Als we het redden wordt de aarde een ruimteschip, als het mislukt een Paaseiland
Het is en blijft een wonderlijk fenomeen. Gedrags- en eetverandering moet, het moet dringend maar niemand wordt verplicht.

Het is alsof je een serie rampenfilms volgt. Gaandeweg ontdek je dat je zelf de hoofdrol speelt. Toch kijk je naar iedere nieuwe aflevering. Je neemt er doodgemoedereerd nog een nootje, stukje worst, blokje kaas en glas wijn bij en blijft kijken tot je de hele serie hebt gezien. Omdat – op een stel activisten na – vrijwel iedereen dat doet, weet je immers dat het niet waar kan zijn.

Afgelopen week schreef Elseviers klimaatscepticus-zonder-zo-te-willen-heten Simon Rozendaal dat klimaatopwarming toch ook naar zijn mening in belangrijke mate door mensen wordt veroorzaakt. Het kon immers ook een zelfstandig natuurverschijnsel zijn, beweren klimaatsceptici, want het klimaat verandert op een geologische tijdschaal voortdurend. Maar de vraag is volgens Rozendaal niet langer of mensen het klimaat laten opwarmen. Volgens hem is de nieuwe vraag wat er nu moet gebeuren. Volgens hem is het er snel doordrukken van windmolens, warmtepompen, zonnecellen en laadpalen niet de oplossing. Maar wat dan wel?

Veel minder consumeren, reizen, luxe en gemak, horen we vaak op Foodlog. Vooruit naar vroeger.

Nee hoor, zegt techniekfilosoof Bas Haring met de troost van z’n Plastic Panda’s, dat is donkergroene nostalgie. De aarde en het ecosysteem kunnen best tegen een stootje.

Dat willen mensen die niet willen inleveren natuurlijk graag horen. Reken maar dat de grote meerderheid zo denkt.

Het IPCC heeft dan ook alweer een mooi rapport geschreven waarin opnieuw staat dat het nu echt hoogste tijd is om iets te gaan doen; en het werd ook nog eens onderschreven door bijna 200 landen, waaronder de VS en Brazilië met hun klimaatsceptische regeringen.

Koolstof-intensieve economie
Gaat de wereld nu de verwoestende consumptie van koolstof (C) minderen, op weg naar een ecologische economie? Welnee. Economische groei – de basis van onze maatschappijopvatting – verbiedt dat. We willen kunnen verdienen aan klimaatmaatregelen. Dat leidt vooral tot meer technologie die steeds meer energie en vervuilende grondstoffen nodig heeft voor het maken van zonnecellen, windmolens en accu’s voor woningen, fabrieken, auto’s, vrachtwagens en zelfs vliegtuigen en schepen.

We staan op de drempel van niet een koolstofarme, maar een koolstof-efficiënte economie waarin het gebruik van C drastisch wordt geïntensiveerd; dat is immers de echte betekenis van de ‘kringloop-economie’ en de ‘kringlooplandbouw’. Met name Nederland omarmt de ontwikkeling van die nieuwe C-technologie (de zogeheten bio-based economy) op basis van elektrische energie omdat die nodig is om onze klimaatonvriendelijke import-exporteconomie draaiend te houden. Als de mensheid het redt wordt de aarde een ruimteschip, als het mislukt een Paaseiland.

— Lees op www.foodlog.nl/artikel/kijken-naar-de-ondergang-van-mensenwereld/

Advertisements