Geen corona, toch in quarantaine: mogelijk honderden fout-positieve uitslagen per week
Teststatistieken Als een ziekte weinig voorkomt, levert massaal testen relatief veel fout-positieven op. Alleen testen als je ziektekenmerken hebt, kan die fout flink verkleinen.
Niki Korteweg
10 september 2020 om 22:50
Leestijd 5 minuten

De GGD’s testen nu dagelijks 25.000 mensen.
Foto Merlin Daleman
Wat is het nieuws?

Een zesde tot een derde van de mensen die positief worden getest op het coronavirus, krijgt deze uitslag mogelijk onterecht, blijkt uit informatie van het RIVM.
Daarmee zou ook tot een derde van het bron- en contactonderzoek dat de GGD’s de afgelopen maanden uitvoerden onnodig kunnen zijn.
Dat het aantal fout-positieve uitslagen relatief hoog ligt komt doordat het coronavirus nu weinig voorkomt, en doordat veel mensen zonder klachten zich laten testen.
 
Lees het volledige nieuwsbericht: Niet besmet, toch positief getest
Mogelijk honderden mensen per week zitten na een positieve testuitslag in quarantaine zónder dat ze daadwerkelijk het coronavirus bij zich dragen. Tot een derde van het bron- en contactonderzoek dat de GGD’s de laatste maanden uitvoerden zou onnodig kunnen zijn. „Onvermijdelijk”, zegt viroloog Chantal Reusken van het RIVM daarover. Want het aandeel fout-positieve uitslagen in Nederland is op dit moment relatief groot, doordat het coronavirus nu maar weinig voorkomt, én doordat veel mensen zonder klachten zich nu laten testen. Maar berekeningen dat maar liefst de helft van positieve testuitslagen fout-positief zou zijn, kloppen niet.

Welkom in de nogal tegenintuïtieve werkelijkheid van statistiek en testuitslagen.

De wereldgezondheidsorganisatie WHO bleef het maar benadrukken vanaf half maart, toen het virus wereldwijd om zich heen greep: test, test, test. Alleen daarmee konden we de pandemie nog enigszins beheersen. Ook in Nederland was de roep om veel breder en sneller te testen sterk. Onder grote druk is sinds juni de testcapaciteit aanzienlijk opgeschaald: de GGD’s testen nu dagelijks 25.000 mensen. Iedereen met klachten kan naar de teststraat en de uitslag is er – in principe – binnen 48 uur.

Maar juist op dit corona-luwe moment biedt dat massale testen wellicht een vertekend beeld van de situatie. Er zou een relatief grote groep fout-positieven kunnen zijn: mensen die in de test een positieve uitslag kregen zonder dat ze daadwerkelijk het virus bij zich dragen. Op sociale media woeden nu verhitte discussies over het aantal fout-positieve tests. Zeker de helft van de positief geteste personen zou het virus feitelijk niet bij zich dragen, rekenen bezorgde mensen op een spreekwoordelijk bierviltje uit.

Sensitiviteit en specificiteit
Hoe zit dat? Hoe goed voorspelt op dit moment een positieve testuitslag of iemand écht het coronavirus bij zich draagt? „Het is een bekend probleem bij alle diagnostische tests”, zegt Jelle Goeman, hoogleraar biostatistiek aan het LUMC. „Elke test geeft een bepaald percentage fout-positieven.” Dat percentage is bij een goede test heel klein. Maar in de situatie dat een ziekte maar zelden voorkomt en er wel veel getest wordt kan het toch om een relatief grote groep mensen gaan.

Een test ‘vangt’ de daadwerkelijk zieke mensen nooit allemaal, maar wel een groot deel van hen. Die ‘pak-kans’ is de gevoeligheid van de test, de zogeheten sensitiviteit. Als die 80 procent is, dan komt 80 procent van de zieke mensen in die verzameling mensen-met-een-positieve-testuitslag terecht. „Maar ook een klein percentage van de niet-zieke mensen komt in die groep terecht”, zegt Goeman. Dat wordt bepaald door de twééde belangrijke eigenschap van een test, de specificiteit: de kans dat iemand die niet ziek is, ook als niet-ziek uit de test komt. Is de specificiteit 99 procent, dan krijgt van elke 100 geteste niet-zieke personen er dus 1 onterecht een positieve testuitslag.
— Lees op www.nrc.nl/nieuws/2020/09/10/geen-corona-toch-in-quarantaine-a4011600