Schijnveiligheid? Zal wel. Ik zet zo’n mondkapje op
Rosanne Hertzberger
18 april 2020
Leestijd 2 minuten

Ik weet niet of ik het aandoenlijk of angstaanjagend vind hoe Nederland de afgelopen weken zo braaf op ‘de wetenschap’ bleef vertrouwen. Vooral in de Tweede Kamer heerste er lang een soort niet-aanvalsverdrag. Het RIVM was heilig, we gingen ons baseren op feiten en de wetenschap heerste voor eeuwig en altijd. Amen.

Vooral bij de wekelijkse technische briefings luisterden Kamerleden kritiekloos naar RIVM-voorman Van Dissel, en dankten hem voor zoveel wijsheid en richting van bovenaf. Maar beetje bij beetje zien we nu barstjes ontstaan. Toen het deze week in de briefing over mondkapjes ging, werden de gelovigen toch ietwat onrustig. Van Dissel moest meerdere keren benadrukken dat er een gebrek aan mondkapjes was en dat wat er beschikbaar was naar de zorg moest. Dat het vooral niet de bedoeling was dat mensen zomaar zelf mondkapjes gingen dragen ‘in de publieke ruimte’. Zulk soort eigen initiatieven en zelf nadenken door burgers vond het RIVM ronduit gevaarlijk, dat bleek uit alles.

Schijnveiligheid! Dat woord valt telkens weer. En bovendien: hoe konden al die amateurs weten hoe je zo’n mondkapje correct gebruikt? Via sociale media zeker? Bah!

Iets minder voorzichtig dan normaal vroeg CDA-Kamerlid Joba van den Berg of mondkapjes misschien in trieste situaties een alternatief konden bieden voor social distancing? Daar zag Van Dissel het nut niet van in. Wanneer iedereen zich houdt aan de richtlijnen van handhygiëne en afstand houden en bij symptomen thuisblijft, hebben mondkapjes geen toegevoegde waarde.

Het CDA-Kamerlid doelde met die ‘trieste situaties’ misschien op de duizenden Nederlanders die deze weken afscheid moeten nemen van hun corona-besmette partners, vaders en moeders. Zou een mondkapje mensen in de gelegenheid kunnen stellen om te troosten, te omhelzen, of überhaupt op bezoek te komen? Maar nee, de wetenschap blijft akelig stil wanneer dat soort vragen worden voorgelegd.

Als iedereen zich aan de richtlijnen houdt, zijn mondkapjes niet nodig, zo blijft het RIVM herhalen. Die redenering doet steeds meer denken aan de aversie van de katholieke kerk tegen condooms. Als iedereen gewoon netjes gehoorzaamt en alleen binnen het huwelijk aan heteroseks doet, heb je helemaal geen aidsprobleem.

Het begint steeds meer te schuren. De interpretatie van de wetenschappelijke studies door de schriftgeleerden van het RIVM blijkt nogal creatief. Wie zelf het ontoegankelijke Latijn van de hermetische wetenschappelijke teksten kan ontcijferen, weet dat mensen al besmettelijk zijn voor ze kuchen of koorts hebben. Thuisblijven bij symptomen volstaat maar deels.

Bovendien is er wel degelijk een alternatief voor de wetenschappelijk verantwoorde professionele mondkapjes. Je zou bijvoorbeeld helemaal zelf een kapje bij elkaar kunnen naaien, volgens een patroon dat je op die levensgevaarlijke sociale media vindt.

PRAAT MEE MET NRC

Onderaan dit artikel kunnen abonnees reageren. Hier leest u meer over reageren op NRC.nl .
Dedain voor dat soort burgerlijke zelfredzaamheid en vindingrijkheid kon Van Dissel deze week maar moeilijk verbergen. „Je kunt je afvragen of dat bij wijze van spreken TNO-gekeurde mondkapjes worden als iemand thuis met de naaimachine aan de slag gaat”, antwoordde hij toen Thierry Baudet (FvD) hem vroeg naar het nut van zelfgemaakte mondkapjes.

Ga vooral niet zelf aan de slag met dat soort amateuristische houtje-touwtje methodes, leek hij ons op het hart te drukken. U heeft er tenslotte niet voor doorgeleerd. U heeft geen literatuurstudie gedaan naar de verschillende gepubliceerde en door gepeerreviewde artikelen met statistisch significant bewijs welke patronen, stoffen, elastiekjes en wasmachineprogramma’s effectief zijn. Wij zullen het schrift voor u bestuderen en u meedelen wat correct gedrag is.

Levensgevaarlijk misschien, maar ik heb toch besloten niet te wachten tot het oordeel van bovenaf op ons neerdaalt. Ik begeef me niet meer in het openbaar vervoer of supermarkt zonder de mondkapjes die ik kreeg van een team vrijwilligers. Ik heb geen cursus gevolgd. Ik heb geen certificaat ‘verantwoord mondkapjes gebruik’ behaald. Mijn eigen onwetenschappelijke inschatting is dat het beter is dan niets. En soms moet je de wetenschap even links laten liggen, zeker wanneer zij jou links laten liggen.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.
— Lees op www.nrc.nl/nieuws/2020/04/18/schijnveiligheid-zal-wel-ik-zet-zon-mondkapje-op-a3997115